Тыныс алу үдерісі мен газ алмасу: 7-сынып биология сабағы

7-сынып • Биология

Тыныс алу үдерісі

Адам ағзасындағы химиялық элементтер

Тыныс алу үдерісін сипаттайды

Оттегі мен көмірқышқыл газының алмасуын түсіндіреді

7.4A

Сабақтың басы

Қызығушылықты ояту (2-4 минут)

Топқа бөлу

Оқушыларды топтарға бөлу

Додекаэдр әдісі

Додекаэдрдің әр қырында психологиялық ахуалды жақсартуға арналған тапсырмалар жазылған

Оқушыларға бағалау парақтары беріледі 📋

Миға шабуыл / Үй тапсырмасы • 3 минут

«Миға шабуыл»

Үй тапсырмасын тексеру — Тарсия әдісі

Ағзадағы судың маңызы қандай?

Нәруыздың негізгі қызметі қандай?

Майдың негізгі қызметі қандай?

Көмірсулардың қызметі қандай?

Кальцийдің ағзадағы қызметі қандай?

Ас тұзының ағзадағы маңызы қандай?

Макроэлементтер дегеніміз не?

Микроэлементтер дегеніміз не?

Ауызша бағалау: мадақтау сөз арқылы 🗣️

Адам ағзасындағы химиялық элементтер

Жасушалық тыныс алу және энергия өндіру үдерісіне қатысады

Барлық органикалық заттардың негізгі құрылымдық элементі

Ағзадағы судың және органикалық қосылыстардың құрамдас бөлігі

Ақуыздар мен нуклеин қышқылдарының негізгі компоненті

Тыныс алу үдерісі

Негізгі кезеңдер

Мұрын қуысынан басталған ауа кеңірдек арқылы өкпеге жетеді. Осы жүйе арқылы ағза оттегімен қамтамасыз етіліп, көмірқышқыл газынан тазарады.

Сыртқы тыныс алу

Ауа өкпеге кіреді

Газ алмасу

Оттегі қанға өтеді

Жасушалық тыныс алу

Оттегі жасушаларда пайдаланылады

Газ алмасу үдерісі

Оттегі (O₂)

Өкпеден қанға өтеді

Гемоглобинмен байланысады

Жасушаларға жеткізіледі

Көмірқышқыл газы (CO₂)

Жасушалардан қанға өтеді

Өкпеге тасымалданады

Дем шығарғанда бөлінеді

C₆H₁₂O₆ + 6O₂ → 6CO₂ + 6H₂O + Энергия

Жаңа сабақ (13 минут)

Тыныс алу мен Фотосинтез

Тыныс алу

🫁

C₆H₁₂O₆ + 6O₂ → 6CO₂ + 6H₂O + Энергия

Оттегі пайдаланылады

Көмірқышқыл газы бөлінеді

Энергия түзіледі

Барлық тірі ағзаларда жүреді

Фотосинтез

🌿

6CO₂ + 6H₂O + Жарық → C₆H₁₂O₆ + 6O₂

Күн жарығы қажет

Оттегі бөлінеді

Глюкоза түзіледі

Тек өсімдіктерде жүреді

Байланыс: O₂ ↔ CO₂ айналымы

Сабақтың ортасы

Жеке жұмыс

6 минут

Тапсырманы өз бетіңмен орындаңыз

Суреттегі бос орындарға фотосинтезге қатысты тиісті сөздерді жазыңыз

3 балл

Берілген тұжырымдардың ақиқат не жалған екенін анықтаңыз

4 балл

Тұжырымдарды оқып, тыныс алу мен фотосинтез үдерістерін ажыратыңыз

3 балл

Барлығы: 10 балл

10-9 балл → «4»

8-7 балл → «3»

6-4 балл → «2»

Жұптық жұмыс (4 минут)

«Крестики-нолики»

3×3 тордағы 9 тұжырымды Шын (О) немесе Жалған (Х) деп белгілеңіз.

Бағалау

9 - 7 балл

6 - 4 балл

3 - 1 балл

✓ ШЫН

✗ ЖАЛҒАН

Тыныс алу кезінде O₂ пайдаланылады

Фотосинтезде CO₂ сіңіріледі

Фотосинтезде O₂ бөлінеді

Тыныс алу тек өсімдіктерде жүреді

Фотосинтез үшін жарық қажет емес

Глюкоза тыныс алуда бөлінетін газ

Жапырақта фотосинтез жүреді

Тыныс алуда энергия бөлінеді

Өсімдік те тыныс алады

Топтық жұмыс (10 минут)

Шығармашылық тапсырма

Постер жасап, басқа топтарға түсіндіріңіз

1

1-топ

🫁

Тыныс алу

Тыныс алу дегеніміз не және ол ағзаға не үшін қажет?

2

2-топ

🌿

Фотосинтез

Фотосинтез дегеніміз не, оған қандай заттар қажет және қандай өнімдер түзіледі?

3

3-топ

🔄

Байланыс

Тыныс алу мен фотосинтездің байланысы қандай?

Тақырыпты ашады — 1 балл

Постерді рәсімдейді — 1 балл

Өз ойын жеткізеді — 1 балл

Барлығы: 3 балл

Сабақтың соңы

Кері байланыс

«Асық қоржындары» әдісі (4 минут)

Бүгінгі сабақтың мақсаты мен тақырыбы бойынша алған білімдеріңе кері байланыс жаса

"Түсіндім" — жасыл қоржын

"Сұрағым бар" — сары қоржын

"Қайталауым керек" — қызыл қоржын

10 балдық жүйе бойынша бағаланады

Қорытынды

Сабақ бойынша негізгі ұғымдар

Адам ағзасы 60-тан астам химиялық элементтен тұрады

Ең маңызды элементтер: O, C, H, N

Тыныс алу 3 кезеңнен тұрады

Газ алмасу альвеолаларда жүреді

Негізгі терминдер

Альвеола

өкпедегі ауа қапшығы

Гемоглобин

O₂ тасымалдаушы ақуыз

Диффузия

газдардың алмасуы

Аэробты тыныс алу

оттегімен тыныс алу

Тыныс алу үдерісінің кезеңдерін атаңыз?

O₂ мен CO₂ алмасуы қалай жүреді?

Жарайсың! 👍

Үйге тапсырма (1 минут)

Үй тапсырмасы

Эссе жазу

«Оттектің адам ағзасындағы рөлі» атты тақырыпқа эссе жазып келіңіз

Бағалау критерийлері:

Тақырыпты ашу

Мысалдар келтіру

Тиянақты қорытынды

📚 Оқу материалдары, интернет ресурстары

Келесі сабаққа дейін! 👋