Noli Me Tangere Kabanata 6: Si Kapitan Tiago - Buod at Aral

Kabanata 6:

Si Kapitan Tiago

Noli Me Tangere

ni Jose Rizal

Inihanda ni:

Jemaicah Domingo

BSIT 2C Web

Si Kapitan Tiago

Si Kapitan Tiago, na kilala rin bilang Don Santiago de los Santos, ay isang mayamang negosyante at may-ari ng lupa sa Pampanga at Laguna. Siya ay maikli, bilog ang mukha, at may mapagkakatiwalaang hitsura na tila nasa tatlumpu't limang taong gulang lamang. Kilala siya sa kanyang mapagpakumbabang ugali sa harap ng mga Espanyol at pari, ngunit sa katotohanan ay isang mapagsamantalang tao. Siya ay nagpapakita ng katapatan sa simbahan sa pamamagitan ng pagbabayad ng misa at pagdedeboto sa maraming santo, bagama't ito ay panlabas lamang. Ang kanyang kayamanan ay nagbigay sa kanya ng impluwensya bilang gobernadorcillo sa kanyang lipunan.

Don Santiago de los Santos

Mga Tauhan

(Bahagi 1)

Kapitan Tiago

Ang pangunahing tauhan. Mayamang negosyante at may-ari ng lupa. Mapagpakita ng relihiyon ngunit pabor sa mga Espanyol kaysa sa sariling bansa.

Maria Clara

Anak ni Kapitan Tiago. Maganda at mabait na dalaga. Itinuring na espirituwal at dalisay. Ipinagkatiwala sa beaterio ng Sta. Catalina. Kasintahan ni Crisostomo Ibarra.

Padre Damaso

Isang mapanganib na prayle. Nagpayo kay Kapitan Tiago na magtungo sa Obando. Ninong ni Maria Clara. Napakaraming impluwensya sa buhay ni Kapitan Tiago.

Mga Tauhan

(Bahagi 2)

Doña Pia Alba

Asawa ni Kapitan Tiago. Maganda at tapat na babae mula Santa Cruz. Namatay pagkatapos ipanganak si Maria Clara. Ang kanyang kamatayan ay nagdulot ng malaking kalungkutan.

Don Rafael Ibarra

Matalik na kaibigan ni Kapitan Tiago. Maimpluwensyang negosyante at may-ari ng lupa sa San Diego. Kasunduan nilang ikasal ang kanilang mga anak: si Maria Clara at si Crisostomo.

Tiya Isabel

Pinsan ni Kapitan Tiago. Siyang nag-alaga at nagpalaki kay Maria Clara matapos mamatay ang ina nitong si Doña Pia Alba. Tapat at mapagmahal na tagapag-alaga.

Talasalitaan

Apyan

Opyo; isang uri ng droga

Bugtong

Nag-iisang anak

Banyaga

Dayuhan; tao mula sa ibang bansa

Ganid

Sakim; matakaw sa yaman

Hitso

Nga-nga; dumi ng ngipin

Kapus-palad

Mahirap; salat sa buhay

Kawani

Empleyado; manggagawa

Maparan

Mawala; maglaho

Namangha

Nabighani; namangha

Napawi

Naibsan; nawala ang pakiramdam

Nagkubli

Nagtago; nagtatago

Namumutawi

Lumalabas sa bibig; sinasabi

Nakabibighani

Nakakaakit; nakahahalina

Nakapagkakaila

Naikukubli; naitatago

Sawimpalad

Bigo; malas sa buhay

Sinagilahan

Nakaranas; dumanas ng bagay

Umaalipusta

Umaapi; minumura ang iba

Masinsin

Seryoso; malalim ang pag-iisip

Matunton

Makita; mahanap

Kawaksi

Katulong; utusan

Buod ng Kabanata 6

(Bahagi 1)

Ipinakilala sa kabanatang ito si Don Santiago de los Santos, kilala bilang Kapitan Tiago. Siya ay ipinanganak bilang bugtong na anak ng isang matipid na mangangalakal ng asukal sa Malabon. Sa kabila ng kahirapan sa kanyang kabataan, natuto siya ng negosyo mula sa isang prayle ng Dominican na nagpainlago sa kanya. Nang mamatay ang kanyang ama at ang prayle, nagpatuloy si Kapitan Tiago sa negosyo nang mag-isa at naging matagumpay. Nakilala niya si Doña Pia Alba mula Santa Cruz at pinakasalan niya ito, at magkasama nilang pinaunlad ang kanilang kayamanan sa pamamagitan ng mga lupain sa San Diego.

Buod ng Kabanata 6

(Bahagi 2)

Sa loob ng anim na taon ng kanilang pagsasama, hindi sila nagkaroon ng anak. Sa payo ni Padre Damaso, nagtungo sina Kapitan Tiago at Doña Pia sa Obando upang manalangin para sa isang anak. Nagdalang-tao si Doña Pia ngunit namatay siya sa panganganak. Ang sanggol na babae, na pinangalanang Maria Clara, ay pinalaki ng pinsan ni Kapitan Tiago na si Tiya Isabel. Naging ninong ni Maria Clara si Padre Damaso sa binyag. Si Kapitan Tiago ay nagkaibigan din kay Don Rafael Ibarra, at nagkasundo silang dalawa na ipakasal ang kanilang mga anak — si Maria Clara at si Crisostomo Ibarra — bilang patunay ng kanilang pagkakaibigan at pakikipagtulungan sa negosyo.

Mga Aral na Natamo

(Moral Lessons)

Itinuturo ng Kabanata 6 na ang tunay na kabanalan ay hindi nakasalalay sa kayamanan o sa panlabas na pagpapakita ng relihiyon, kundi sa taos-pusong pananampalataya at mabuting gawa. Ipinakita ni Rizal na ang paghahanap ng katayuan sa lipunan sa pamamagitan ng pagsipsip sa mga may kapangyarihan ay isang kawalan ng dignidad at pagmamahal sa sariling bansa. Ang kamatayan ni Doña Pia ay nagpapaalala sa atin na ang buhay ay marupok, at dapat tayong mamuhay nang may katapatan at pagmamahal sa pamilya. Ang pagpapalaki kay Maria Clara ni Tiya Isabel ay nagpapakita ng kahalagahan ng pagmamahal at sakripisyo para sa kapakanan ng pamilya. Higit sa lahat, itinuturo sa atin ng kabanatang ito na ang tunay na yaman ay hindi ang pera o impluwensya, kundi ang integridad, pagmamahal, at katapatan sa sariling pagkakakilanlan bilang isang Pilipino.