Uch Tomonlama Kimyoviy Bog'lanish: Sigma va Pi Bog'lari

Uch tomonlama bog'lanish, sp gibridlanish, sigma va pi bog'larning tuzilishi hamda azot va asetilen kabi misollar haqida batafsil ma'lumot.

#kimyo#uch-tomonlama-bog'lanish#sigma-bog'#pi-bog'#sp-gibridlanish#azot#atsetilen#molekulyar-geometriya

Watch
Pitch

Kimyo Fanlari

Uch tomonlama bog'lanish

Kimyoviy bog'lanish turlari | Triple Bond

Made by

Kirish

Kimyoviy bog'lanish nima?

Kimyoviy bog'lanish — atomlar orasidagi elektron juftlari orqali hosil bo'ladigan kuch bo'lib, molekulalar va kristallar tarkibini birlashtiradi.

Yakka bog'lanish

σ (sigma) bog'

Qo'shaloq bog'lanish

1σ + 1π bog'

Uch tomonlama bog'lanish

1σ + 2π bog'

H₂ (Yakka bog')

O₂ (Qo'shaloq bog')

N₂ (Uch tomonlama bog')

Made by

Kimyoviy Bog'lanish

Uch tomonlama bog'lanish ta'rifi

Uch tomonlama bog'lanish — ikki atom o'rtasida uchta umumiy elektron juftidan iborat kimyoviy bog'lanish bo'lib, bitta σ (sigma) va ikkita π (pi) bog'dan tashkil topadi.

Tarkibi

1 ta σ bog'
va 2 ta π bog'

Tartibi

3
(uchta elektron juft qatnashadi)

Xususiyati

Eng kuchli va eng qisqa
kovalent bog' turi

Fizik Kattaliklari

Energiyasi: ~837 kJ/mol
Uzunligi: ~120 pm

π-bog'

σ-bog'

π-bog'

N≡N (Azot molekulasi) orbital tuzilishi

Made by

KIMYONING ASOSLARI

σ va π bog'larning tuzilishi

σ (Sigma) bog'

• Ikki atomning orbital o'qlari bo'ylab to'g'ridan-to'g'ri o'zaro ta'sir
• Kuchli va simmetrik markazga ega
• Aylanish erkin bo'lib, energiya talab qilmaydi

π (Pi) bog' (x2)

• Orbital o'qlarga perpendikulyar yo'nalishda ta'sir ko'rsatadi
• sp gibridlanish natijasida hosil bo'ladi
• Ikkita parallel π bulut mavjud

Made by

Uch tomonlama bog'lanish

sp Gibridlanish

Uch tomonlama bog'lanish sp gibridlanish natijasida hosil bo'ladi

Gibrid Orbitallar

Bitta s orbital + bitta p orbital → ikkita sp gibrid orbital

Gibridlanmagan

Qolgan ikkita p orbital gibridlanmagan (π bog' hosil qiladi)

Burchak

sp gibrid orbitallar orasidagi burchak aniq 180° ga teng

Geometriya

Ushbu tipdagi hibridlanish orqali molekula geometriyasi Chiziqli (Linear) bo'ladi

Vakillari (Misollar):

HC≡CH

Asetilen

N≡N

Azot

C≡O

Karbon monoksid

Vizual Model

Qo'zg'algan (C*)

↑

sp gibrid

Gibridlangan Holat

↑

2 ta sp

↑

2 ta p (π-bog')

Made by

Kimyoviy bog'lanishlar

Uch tomonlama bog'lanish misollari

N₂ (Azot)

Bog' uzunligi: 110 pm

Bog' energiyasi: 945 kJ/mol

Havoning 78% ni tashkil etadi

C₂H₂ (Asetilen)

Bog' uzunligi: 121 pm

Bog' energiyasi: 837 kJ/mol

Payvandlashda ishlatiladi

CO (Karbon monoksid)

Bog' uzunligi: 113 pm

Bog' energiyasi: 1076 kJ/mol

Zaharli gaz

HCN (Sianid vodorod)

Bog' uzunligi: 116 pm

Kislota tuzlari - sianidlar

Made by

KIMYO FANLARI

Bog' turlarini solishtirish

Yakka, Qo'shaloq va Uch tomonlama bog'lar

Yakka bog'

—

σ bog'lar 1

π bog'lar 0

Bog' tartibi 1

Bog' uzunligi Eng uzun

Bog' kuchi Eng kuchsiz

Rotation Erkin aylanadi

Misol

                   H3C—CH3 (Etan)
              

Qo'shaloq bog'

σ bog'lar 1

π bog'lar 1

Bog' tartibi 2

Bog' uzunligi O'rtacha

Bog' kuchi O'rtacha

Rotation Cheklangan

Misol

                   H2C=CH2 (Etilen)
              

Uch tomonlama

≡

σ bog'lar 1

π bog'lar 2

Bog' tartibi 3

Bog' uzunligi Eng qisqa

Bog' kuchi Eng kuchli

Rotation Yo'q

Misol

                   HC≡CH (Asetilen)
              

Bog' kuchi
Solishtiruvi

Yakka bog'

~347 kJ/mol

Qo'shaloq bog'

~614 kJ/mol

Uch tomonlama

~839 kJ/mol

Made by

Kimyo Fanlari

Uch tomonlama bog'lanishning xossalari

🔗

Bog' kuchi

Eng kuchli kovalent bog' turi. N≡N: 945 kJ/mol

📏

Bog' uzunligi

Eng qisqa bog'. C≡C: ~120 pm

⚡

Reaktivlik

π bog'lar tufayli kimyoviy reaktsiyalarga moyil

📐

Molekula shakli

sp gibridlanish → chiziqli geometriya (180°)

⚖️

Bog' tartibi

Bond order = 3, elektronlar zichligi yuqori

🧲

Qutblilik

Turli atomlar orasida qutbli bo'lishi mumkin (C≡O, H-C≡N)

Made by

Uch Tomonlama Bog'lanish

Amaliy qo'llanilishi

Sanoat

Asetilen (C₂H₂) metallarni kesish va payvandlashda 3500°C harorat hosil qiladi. U oksiasetilen alangasining asosiy manbasi hisoblanadi.

Qishloq xo'jaligi

N₂ dan ammiak (NH₃) ishlab chiqarish — Gaber-Bosh jarayoni bo'lib, u o'g'it ishlab chiqarishning asosini tashkil etadi.

Farmatsevtika

Uch tomonlama bog'langan birikmalar saratonga va OIVga qarshi dorilar tarkibida mavjud. Bunga shifo vositasi sifatida Efavirenz misol bo'la oladi.

Kimyo sanoati

Plastmassalar, akrilonitril hamda turli xil ilg'or vinyl birikmalar, shuningdek PVC ishlab chiqarishda xom ashyo hisoblanadi.

Made by

Xulosa

Uch tomonlama bog'lanish: 1σ + 2π bog'dan iborat

sp gibridlanish natijasida hosil bo'ladi (180° burchak)

Eng qisqa va eng kuchli kovalent bog' turi

Asosiy misollar: N₂, C₂H₂, CO, HCN

Sanoat, qishloq xo'jaligi va farmatsevtikada keng qo'llaniladi

1σ + 2π

BOG' TURI

BOG' TARTIBI

~837-945 kJ/mol

ENERGIYA

110-121 pm

UZUNLIK

Kimyo | Uch tomonlama bog'lanish

Made by

DESIGNER-MADE
PRESENTATION,
GENERATED FROM
YOUR PROMPT

Create your own professional slide deck with real images, data charts, and unique design in under a minute.

Generate For Free