Sociale Media en Angst bij Jongeren: Onderzoeksvoorstel

De Invloed van Sociale Media op Angststoornissen bij Jongvolwassenen

Een Onderzoeksvoorstel – Klinische Psychologie

[Student]

123456

Dr. J. de Vries

Universiteit van Amsterdam

Juni 2026

Inhoudsopgave

Inleiding & Aanleiding

Probleemstelling & Relevantie

Theoretisch Kader

Onderzoeksvraag & Hypothesen

Methoden

Participanten & Steekproef

Meetinstrumenten

Procedure & Ethiek

Verwachte Resultaten

Discussie & Conclusie

Literatuurlijst

Inleiding & Aanleiding

Sociale media zijn niet meer weg te denken uit het dagelijks leven van jongvolwassenen (18–25 jaar).

Gemiddeld besteden jongeren 3–5 uur per dag op platforms zoals Instagram, TikTok en Snapchat.

Er is een groeiende bezorgdheid onder clinici en onderzoekers over de samenhang met psychische klachten.

Angststoornissen zijn de meest voorkomende psychische stoornissen in Nederland (CBS, 2023).

Dit onderzoek richt zich op de vraag of intensief gebruik van sociale media samenhangt met de ernst van angstklachten.

Probleemstelling & Maatschappelijke Relevantie

Probleemstelling

Maatschappelijke Relevantie

Ondanks groeiend onderzoek is de causale relatie tussen socialmediagebruik en angststoornissen nog onvoldoende vastgesteld.

Veel bestaande studies zijn cross-sectioneel van aard en meten geen longitudinale effecten.

Er is weinig onderzoek specifiek gericht op de Nederlandse jongvolwassen populatie.

1 op de 5 jongvolwassenen in Nederland ervaart angstklachten (Trimbos-instituut, 2022).

Tijdige identificatie kan leiden tot vroegere interventie en lagere zorgkosten.

Relevant voor GGZ-beleid, schoolprogramma's en ouderlijke bewustwording.

Theoretisch Kader

Sociale vergelijkingstheorie

Festinger, 1954

Mensen vergelijken zichzelf met anderen; sociale media versterken opwaartse vergelijking.

Kan leiden tot gevoelens van inferioriteit en verhoogde angst.

Cognitief-gedragsmodel van angst

Beck & Clark, 1997

Negatieve automatische gedachten worden versterkt door online feedback.

Vermijdingsgedrag online parallelt vermijding in het echte leven.

Uses & Gratifications Theory

Katz et al., 1974

Gebruikers zoeken bevestiging en sociale verbinding via sociale media.

Afhankelijkheid van online validatie verhoogt kwetsbaarheid voor angst.

Onderzoeksvraag & Hypothesen

In hoeverre hangt de frequentie en aard van socialmediagebruik samen met de ernst van angstklachten bij jongvolwassenen (18–25 jaar) in Nederland?

Een hogere dagelijkse schermtijd op sociale mediaplatforms hangt positief samen met hogere angstscores op de GAD-7.

Passief gebruik van sociale media (scrollen, kijken) is sterker geassocieerd met angstklachten dan actief gebruik (posten, reageren).

De relatie tussen socialmediagebruik en angst wordt gemodereerd door zelfwaardering.

Methoden

Onderzoeksontwerp & Conceptueel Model

Participanten & Steekproef

Inclusiecriteria

Leeftijd: 18–25 jaar

Woonachtig in Nederland

Actief gebruik van minimaal één socialmediaplatform (≥ 30 min/dag)

Voldoende beheersing van de Nederlandse taal

Exclusiecriteria

Reeds gediagnosticeerde angststoornis (om confounding te beperken)

Gebruik van anxiolytische medicatie

Steekproef

N = 200 participanten

convenience sampling via universitaire nieuwsbrieven, sociale media en studentenverenigingen

naar geslacht (50% vrouw, 50% man/non-binair)

Poweranalyse

G*Power berekening: effect size f² = 0.15, α = .05, power = 0.80

→ minimaal N = 185

Meetinstrumenten

GAD-7

Generalized Anxiety Disorder Scale

7 items, Likert-schaal (0–3)

Gevalideerd in Nederlandse populatie

(Spitzer et al., 2006)

Cronbach's α = .92

SMUIS

Social Media Use Integration Scale

Meet passief vs. actief gebruik en platformfrequentie

10 items, 5-punts Likert-schaal

(Jenkins-Guarnieri et al., 2013)

RSES

Rosenberg Self-Esteem Scale

10 items, maat voor globale zelfwaardering

Breed gevalideerd, ook in Nederlandse vertaling

(Rosenberg, 1965)

Demografische Vragenlijst

Inclusief leeftijd, geslacht, opleidingsniveau en platformgebruik in uren.

Procedure & Ethische Overwegingen

Procedure

Ethische Overwegingen

Werving via online kanalen en studentenplatforms (week 1–2)

Informed consent digitaal ondertekenen

Online vragenlijst invullen via Qualtrics (ca. 15–20 min)

Data-opslag in geanonimiseerde vorm op beveiligde UvA-server

Data-analyse via SPSS (regressie- en moderatieanalyse)

Rapportage en disseminatie van resultaten

Goedkeuring aangevraagd bij Ethische Commissie Psychologie, UvA

Vrijwillige deelname, recht op uitstappen zonder consequenties

Anonimiteit en vertrouwelijkheid gewaarborgd

Conform AVG/GDPR-richtlijnen

Debriefing na afloop met verwijzing naar GGZ indien nodig

Verwachte Resultaten

Verwachte bevindingen

Hogere schermtijd zal positief correleren met GAD-7 scores (r > .30, p < .05)

Passief gebruik toont sterkere associatie met angst dan actief gebruik (β passief > β actief)

Lage zelfwaardering versterkt het verband tussen socialmediagebruik en angst (moderatie-effect)

Statistische aanpak

Pearson correlaties voor H1

Meervoudige regressieanalyse voor H1 & H2

Moderatieanalyse (Hayes PROCESS macro, Model 1) voor H3

Discussie & Conclusie

Verwachte bijdrage

Dit onderzoek biedt inzicht in de specifieke rol van passief vs. actief socialmediagebruik bij angstklachten.

De modererende rol van zelfwaardering draagt bij aan een genuanceerder begrip van risicogroepen.

Beperkingen

Cross-sectioneel design

geen causaliteit aantoonbaar

Zelfrapportage

sociaal wenselijke antwoorden mogelijk

Convenience sample

beperkte generaliseerbaarheid

Aanbevelingen voor toekomstig onderzoek

Longitudinaal design om causaliteit te toetsen

Gebruik van objectieve schermtijddata (via telefoonapps)

Inclusie van klinische populaties voor vergelijking

Conclusie

Dit onderzoek biedt een waardevolle eerste stap in het begrijpen van de relatie tussen socialmediagebruik en angst bij Nederlandse jongvolwassenen, met directe implicaties voor preventie en GGZ-beleid.

Literatuurlijst

Beck, A. T., & Clark, D. A. (1997). An information processing model of anxiety: Automatic and strategic processes. Behaviour Research and Therapy, 35(1), 49–58.

CBS. (2023). Gezondheid en zorggebruik: Psychische aandoeningen. Centraal Bureau voor de Statistiek.

Festinger, L. (1954). A theory of social comparison processes. Human Relations, 7(2), 117–140.

Jenkins-Guarnieri, M. A., Wright, S. L., & Johnson, B. (2013). Development and validation of a social media use integration scale. Psychology of Popular Media Culture, 2(1), 38–50.

Katz, E., Blumler, J. G., & Gurevitch, M. (1974). Uses and gratifications research. Public Opinion Quarterly, 37(4), 509–523.

Rosenberg, M. (1965). Society and the adolescent self-image. Princeton University Press.

Spitzer, R. L., Kroenke, K., Williams, J. B. W., & Löwe, B. (2006). A brief measure for assessing generalized anxiety disorder. Archives of Internal Medicine, 166(10), 1092–1097.

Trimbos-instituut. (2022). Kerncijfers psychische stoornissen. Utrecht: Trimbos.