# Түз жана тескери пропорциялуулук: Математика негиздери
> Пропорция түшүнүгү, түз жана тескери пропорциялык көз карандылыктардын формулалары, графиктери жана практикалык мисалдары.

Tags: математика, пропорция, алгебра, гипербола, график, окутуу, кыргызча
## Түз жана тескери пропорциялуулук
Математика сабагы боюнча негизги түшүнүктөр жана мисалдар камтылган презентация.

## Пропорция деген эмне?
* Пропорция – эки катыштын барабардыгы: a : b = c : d.
* Негизги касиети: Четки мүчөлөрдүн көбөйтүндүсү ортоңку мүчөлөрдүн көбөйтүндүсүнө барабар.

## Түз пропорциялуулук
* Аныктама: Бир чоңдук канча эсе чоңойсо, экинчиси да ошончо эсе чоңоёт.
* Формула: **y = kx** (k – пропорционалдуулуктун коэффициенти).
* Мисал: Алманын салмагы жана баасы (1 кг = 50 сом).
* Графиги: Координаталар башталышынан өткөн түз сызык.

## Тескери пропорциялуулук
* Аныктама: Бир чоңдук бир нече эсе чоңойгондо, экинчи чоңдук ошончо эсе азаят.
* Формула: **y = k / x**.
* Мисал: Ылдамдык жана убакыт (Аралык 100 км туруктуу болгондо).
* Графиги: Гипербола.

## Салыштыруу
* **Түз пропорция:** бир багытта өзгөрөт (көбөйсө - көбөйөт).
* **Тескери пропорция:** карама-каршы багытта өзгөрөт (көбөйсө - азаят).

## Жыйынтык
1. Чоңдуктардын ортосундагы байланышты аныктоо.
2. k коэффициентин табуу.
3. Белгисиз мүчөнү формула аркылуу эсептөө.
---
This presentation was created with [Bobr AI](https://bobr.ai) — an AI presentation generator.